Hiraeth Diweddariad/ Update Medi/ September 2021

Adolygiad Llenyddiaeth
Mae llenyddiaeth ryngwladol sy’n edrych ar brofiad siaradwyr ieithoedd lleiafrifol sy’n byw mewn cartrefi gofal wedi cael ei hadolygu. O’r 45 o erthyglau cyfnodolion a adolygwyd, dim ond 9 ohonynt a edrychodd ar siaradwyr ieithoedd lleiafrifol brodorol a dim ond 6 o’r rhain oedd yn ymwneud â siaradwyr Cymraeg. Er y gallai llawer o’r materion sy’n effeithio ar siaradwyr siaradwyr ieithoedd lleiafrifol eraill fod yr un fath â siaradwyr Cymraeg, mae’n amlwg bod bwlch yn yr ymchwil ynghylch siaradwyr Cymraeg hŷn mewn gofal. Daeth rhai themâu allweddol i’r amlwg o’r llenyddiaeth ac roedd y rhain yn:
HunaniaithEffeithiodd iaith ar sut yr oedd pobl yn edrych eu hunain yn y byd. Roedd rhai pobl wedi wynebu rhwystrau neu wahaniaethu oherwydd iaith
PerthnasauRoedd rhannu iaith yn helpu pobl i ymddiried mewn eraill ac i fwynhau perthynas gadarnhaol gyda nhw
Rhyngweithio cymdeithasolRoedd peidio â chael iaith a rennir yn golygu bod rhai pobl yn cael eu hynysu
CyfranogiadArweiniodd derbyn gofal yn eu hiaith eu hunain at rai pobl yn cymryd rhan fwy gweithredol yn eu gofal a’u triniaeth eu hunain
Ymrwymiaeth teuluEffeithiodd iaith cartref gofal ar sut yr oedd rhai teuluoedd yn teimlo am y gofal a gafodd eu hanwyliaid
Symbolau ac arwyddionRoedd cael lluniau, cerddoriaeth a rhaglenni teledu yn iaith pobl yn eu helpu i deimlo’n gartrefol
Nam gwybodolRoedd iaith yn bwysig iawn i bobl a oedd â Dementia neu nam gwybyddol arall

Literature Review
International literature looking at the experience of minority language speakers living in care homes has been reviewed. Out of the 45 journal articles reviewed, only 9 of them looked at indigenous minority language speakers and only 6 of these were about Welsh speakers. Whilst many of the issues that affect speakers of other minority language speakers might be the same as Welsh speakers, there is clearly a gap in the research regarding older Welsh speakers in care.
Some key themes emerged from the literature and these were

IdentityLanguage affected how people viewed themselves in the world. Some people had faced barriers to or discrimination due to language
RelationshipsSharing a language helped people to trust others and to enjoy a positive relationship with them
Social interactionNot having a shared language meant that some people became isolated
AgencyBeing cared for in their own language led to some people being more actively involved in their own care and treatment
Family involvementThe language of a care home affected how some families felt about the care their loved ones received
Signs and symbolsHaving pictures, music and television programmes in people’s language helped them to feel at home
Cognitive impairmentLanguage was very important for people who had Dementia or other cognitive impairment.
Ynchwil yn y maes- cam cyntaf
Anfonwyd arolwg at bob cartref gofal yng Nghymru, gan eu holi sut maent yn diwallu anghenion siaradwyr Cymraeg hŷn. Hyd yma, cyflwynwyd 41 o arolygon wedi’u cwblhau’n llawn. Mae’r data llawn o’r arolygon hyn yn cael ei ddadansoddi, hyd yn hyn gwyddom fod 21 o’r cartrefi hyn wedi sgorio eu hyder wrth ddiwallu anghenion siaradwyr Cymraeg yn eu gofal fel 3 allan o 5 neu lai. Felly dylai’r ymchwil hon helpu i ddarganfod beth y gellir ei wneud i wella profiad pobl.
Ymchwil yn y maes- ail gam
Yn ystod y misoedd nesaf rwy’n gobeithio cyfweld siaradwyr Cymraeg hŷn sy’n byw mewn gofal i gael gwybod mwy am eu profiad. Hoffwn gael eich barn ar gwestiynau arfaethedig y cyfweliad. Dilynwch y ddolen isod am fwy o wybodaeth

https://swanseasom.au1.qualtrics.com/jfe/form/SV_b28Er4VydKs6wXY

First Phase Fieldwork
A survey was sent to all care homes in Wales, asking them about how they meet the needs of older Welsh speakers. To date there have been 41 fully completed surveys submitted. The full data from these surveys is being analysed, so far we know that 21 of these homes scored their confidence in meeting the needs of Welsh speakers in their care as 3 out of 5 or less. So this research should help find out what can be done to improve people’s experience.
Second Phase Fieldwork
During the coming months I hope to interview older Welsh speakers living in care to find out more about their experience. I would like your views on the proposed interview questions. Please follow this link to know more:

https://swanseasom.au1.qualtrics.com/jfe/form/SV_b28Er4VydKs6wXY